Kiedy AML się uruchamia: relacja, transakcja i moment powstania obowiązków
W tej lekcji wyjaśniamy, kiedy przepisy AML zaczynają mieć zastosowanie wobec instytucji obowiązanej i w jakich sytuacjach powstają konkretne obowiązki.
Kluczowe znaczenie mają tu pojęcia relacji z klientem oraz transakcji okazjonalnej. To one wyznaczają granice stosowania AML — zarówno w sensie prawnym, jak i praktycznym.
PODSTAWA PRAWNA
Definicja stosunkow gospodaczych określona jest w Ustawie AML w następujący sposób.
Art. 2 ust. 2 pkt 20
stosunki gospodarcze – rozumie się przez to stosunki instytucji
obowiązanej z klientem związane z działalnością zawodową instytucji
obowiązanej, które w chwili ich nawiązywania wykazują cechę trwałości;
Chodzi o relację z klientem o charakterze ciągłym, a nie jednorazowym. Przykładem mogą być prowadzenie rachunku, stała obsługa księgowa czy długoterminowa współpraca.
To moment nawiązania takiej relacji uruchamia obowiązki AML.
Natomiast definicja transakcji okazjonalnej określona jest następująco:
Art. 2 ust. 2 pkt 22
transakcja okazjonalna – transakcję inną niż przeprowadzaną w ramach stosunków gospodarczych, w tym pojedynczą transakcję lub kilka transakcji, które wydają się być ze sobą powiązane.
Transakcja okazjonalna to transakcja jednorazowa, realizowana poza stałą relacją z klientem. Nawet jeśli formalnie została podzielona na kilka operacji, może być traktowana jako jedna transakcja, jeżeli te operacje wydają się ze sobą powiązane.
REAL TALK SECTION
W praktyce częstym błędem jest traktowanie AML jako systemu, który „ma zastosowanie zawsze”.
Z jednej strony prowadzi to do nadreakcji i zbierania danych bez podstawy prawnej.
Z drugiej — do ignorowania momentów, w których AML faktycznie powinno się uruchomić.
Regulator patrzy na to bardzo konkretnie: czy instytucja zareagowała wtedy, gdy ustawa tego wymagała — i tylko wtedy. AML to system działający w granicach ustawy, a nie uniwersalne uzasadnienie dla każdej decyzji operacyjnej.